Έχετε ακούσει ποτέ τη φράση “όλες οι γυναίκες πονάνε στην περίοδο, κάνε υπομονή”; Αν και οι ήπιες ενοχλήσεις τις πρώτες μέρες του κύκλου είναι συνηθισμένες, ο πόνος που σας κρατά στο κρεβάτι, απαιτεί ισχυρά παυσίπονα και σας εμποδίζει να ζήσετε την καθημερινότητά σας δεν είναι κάτι που πρέπει να ανέχεστε σιωπηλά. Στο άρθρο αυτό θα δείτε ποια είναι τα συχνότερα συμπτώματα της ενδομητρίωσης, πώς γίνεται η διάγνωση και ποιες είναι οι βασικές επιλογές αντιμετώπισης, με απλά λόγια και χωρίς πανικό.

Τι είναι η ενδομητρίωση (με απλά λόγια)

Κάθε μήνα, το εσωτερικό τοίχωμα της μήτρας (το ενδομήτριο) παχαίνει για να υποδεχτεί μια πιθανή εγκυμοσύνη. Αν δεν υπάρξει εγκυμοσύνη, αυτός ο ιστός αποβάλλεται με τη μορφή της περιόδου. Η ενδομητρίωση συμβαίνει όταν ιστός που μοιάζει με το ενδομήτριο αναπτύσσεται έξω από τη μήτρα – για παράδειγμα, στις ωοθήκες, στις σάλπιγγες ή στο έντερο.
Αυτός ο “εκτός θέσης” ιστός συμπεριφέρεται όπως ακριβώς και ο φυσιολογικός: κάθε μήνα παχαίνει, διασπάται και αιμορραγεί. Όμως, επειδή δεν έχει διέξοδο να φύγει από το σώμα, εγκλωβίζεται, προκαλώντας φλεγμονή, πόνο και μερικές φορές συμφύσεις (ιστός που “κολλάει” τα όργανα μεταξύ τους).

Σημαντικό: Η ενδομητρίωση είναι μια καλοήθης (μη καρκινική) πάθηση. Μπορεί να ταλαιπωρεί και να επηρεάζει την ποιότητα ζωής, αλλά με τη σωστή ιατρική καθοδήγηση μπορεί να τεθεί υπό έλεγχο.

Τα πιο συχνά συμπτώματα (για να αναγνωρίσετε τα σημάδια)

Η ενδομητρίωση δεν έχει την ίδια εικόνα σε όλες τις γυναίκες. Ο βαθμός του πόνου δεν ταυτίζεται απαραίτητα με την έκταση της πάθησης. Τα βασικά σημάδια περιλαμβάνουν:

• Έντονος πόνος στην περίοδο (δυσμηνόρροια): πόνος που ξεκινά πριν την περίοδο και διαρκεί αρκετές μέρες, συχνά επεκτείνεται στη μέση ή στα πόδια.
• Πόνος κατά τη διάρκεια της σεξουαλικής επαφής: ένας βαθύς πόνος που μπορεί να επιμένει και μετά την επαφή.
• Πόνος στις κενώσεις ή στην ούρηση, ιδιαίτερα κατά τη διάρκεια των ημερών της περιόδου.
• Πολύ βαριά αιμορραγία ή εμφάνιση αίματος ανάμεσα στους κύκλους.
• Κόπωση και εξάντληση, ειδικά τις ημέρες της εμμήνου ρύσεως.

Γιατί καθυστερεί τόσο πολύ η διάγνωση;

Δυστυχώς, παγκοσμίως, ο μέσος χρόνος από την έναρξη των συμπτωμάτων μέχρι τη διάγνωση είναι περίπου 7-10 χρόνια. Ο κύριος λόγος είναι η κοινωνική πεποίθηση ότι “ο πόνος στην περίοδο είναι γυναικεία μοίρα”. Πολλές γυναίκες μαθαίνουν να ζουν με τον πόνο, θεωρώντας τον φυσιολογικό, ενώ και τα συμπτώματα συχνά μιμούνται άλλες παθήσεις, όπως το σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου.

Πώς γίνεται η διάγνωση στον γυναικολόγο

Το πρώτο και σημαντικότερο βήμα είναι μια ειλικρινής συζήτηση με τον γυναικολόγο σας. Η διάγνωση προσεγγίζεται βήμα-βήμα:

• Λεπτομερές ιστορικό: η περιγραφή του πόνου και του κύκλου σας είναι ο καλύτερος οδηγός.
• Γυναικολογική εξέταση και υπέρηχος: ένας έμπειρος γυναικολόγος μπορεί μέσω εξειδικευμένου υπερήχου να εντοπίσει ενδομητριωσικές κύστεις (ενδομητριώματα ή “σοκολατοειδείς” κύστεις) στις ωοθήκες.
• Λαπαροσκόπηση: η οριστική και πιο ακριβής μέθοδος διάγνωσης, η οποία ταυτόχρονα μπορεί να είναι και θεραπευτική. Δεν απαιτείται, ωστόσο, από την πρώτη στιγμή για όλες τις ασθενείς.

Ενδομητρίωση και εγκυμοσύνη: Τι πρέπει να γνωρίζετε

Όταν ακούνε τη λέξη ενδομητρίωση, πολλές γυναίκες σκέφτονται αυτόματα την υπογονιμότητα. Είναι αλήθεια ότι η ενδομητρίωση μπορεί να δυσκολέψει τη σύλληψη λόγω των φλεγμονών ή των συμφύσεων που επηρεάζουν τις σάλπιγγες και τις ωοθήκες.

Όμως, πρέπει να τονιστεί κάτι πολύ ενθαρρυντικό: πάρα πολλές γυναίκες με ενδομητρίωση συλλαμβάνουν απολύτως φυσιολογικά και έχουν υγιέστατες εγκυμοσύνες. Αν προσπαθείτε για παιδί και συναντάτε δυσκολίες, ο γυναικολόγος θα σχεδιάσει ένα στοχευμένο πλάνο υποστήριξης, ανάλογα με τη δική σας περίπτωση.

Η διάγνωση της ενδομητρίωσης δεν σημαίνει σε καμία περίπτωση διάγνωση υπογονιμότητας. Σημαίνει απλώς ότι ίσως χρειαστείτε μια πιο προσεκτική και εξατομικευμένη προσέγγιση.

Επιλογές αντιμετώπισης: Βρίσκοντας τι ταιριάζει σε εσάς

Η θεραπεία είναι αυστηρά εξατομικευμένη. Δεν υπάρχει μια “μαγική συνταγή” για όλες, καθώς εξαρτάται από την ηλικία σας, την ένταση των συμπτωμάτων και το αν επιθυμείτε μια εγκυμοσύνη στο άμεσο μέλλον. Οι κύριες επιλογές είναι:

• Συντηρητική προσέγγιση με παυσίπονα: για την ανακούφιση από τον πόνο κατά τη διάρκεια της περιόδου.
• Ορμονικές θεραπείες: όπως τα αντισυλληπτικά χάπια, που “κοιμίζουν” τις ωοθήκες, μειώνουν τη ροή της περιόδου και εμποδίζουν την ανάπτυξη νέων εστιών ενδομητρίωσης.
• Χειρουργική αντιμετώπιση (λαπαροσκόπηση): σε περιπτώσεις έντονου πόνου που δεν ανταποκρίνεται στα φάρμακα ή σε δυσκολία σύλληψης, αφαιρούνται με ακρίβεια οι ενδομητριωσικές εστίες και οι κύστεις.

Πότε χρειάζεται να κλείσετε ραντεβού

Μην αγνοείτε τα σημάδια που σας στέλνει το σώμα σας. Προγραμματίστε μια επίσκεψη αν:

• Ο πόνος της περιόδου δεν περνάει με κοινά παυσίπονα.
• Αναγκάζεστε να ακυρώσετε δουλειές, εξόδους ή υποχρεώσεις λόγω της περιόδου.
• Νιώθετε πόνο κατά τη διάρκεια του σεξ.
• Προσπαθείτε να μείνετε έγκυος για περισσότερο από 6-12 μήνες χωρίς αποτέλεσμα.

Βασικό μήνυμα που αξίζει να κρατήσετε

Η ενδομητρίωση είναι μια πάθηση υπαρκτή και συχνή. Το πιο σημαντικό είναι να θυμάστε πως ο εξουθενωτικός πόνος δεν είναι κάτι που πρέπει να υπομένετε. Με τη σωστή συνεργασία με τον γυναικολόγο σας, η πάθηση μπορεί να διαγνωστεί έγκαιρα, τα συμπτώματα να ανακουφιστούν και η ποιότητα της ζωής σας να επανέλθει στο φυσιολογικό. Μην φοβάστε να μιλήσετε ανοιχτά για όσα νιώθετε.

Το παρόν άρθρο έχει καθαρά ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν αντικαθιστά σε καμία περίπτωση την εξατομικευμένη ιατρική αξιολόγηση, διάγνωση ή θεραπεία από τον θεράποντα ιατρό σας.