Το VBAC, ο φυσιολογικός τοκετός μετά από καισαρική τομή δεν αποτελεί πλέον εξαίρεση. Ούτε δημιουργεί ερωτηματικά. Στις μέρες μας, η τάση να βιώνει το ζευγάρι μαζί τη γέννηση των παιδιών του με φυσιολογικό τοκετό, μεγαλώνει ολοένα και περισσότερο. Ο ενθουσιασμός των νέων γονιών βρίσκει αρκετούς γιατρούς επιφυλακτικούς κι άλλους ακόμα πιο πεπεισμένους για την κοινή πορεία φύσης και επιστήμης. Προσωπικά, ως υπέρμαχος του φυσιολογικού τοκετού σε ποσοστό 98% στην πορεία όλων αυτών των χρόνων που είμαι δίπλα στις ασθενείς μου, πραγματικά χαίρομαι.
Γιατί κάθε γυναίκα έχει το δικαίωμα να βιώσει την εμπειρία του τοκετού με τον τρόπο που η ίδια επιθυμεί, και κάθε γυναίκα που το θέλει πραγματικά μπορεί να γεννήσει με ασφάλεια με φυσιολογικό τοκετό μετά από καισαρική.
Τι είναι το VBAC, πότε και πώς πρέπει να γίνεται;
«Το VBAC, (συντομογραφία) του Vaginal Birth After Cesarean που σημαίνει Κολπικός Τοκετός μετά από Καισαρική Τομή, στην Αγγλία που σπούδασα θεωρείται μια απολύτως ασφαλής επιλογή μετά από προηγούμενη γέννα με καισαρική. Οι επικριτές του VBAC, ανατρέχουν πολύ στο 1916, τότε που ο Edwin Cragin δήλωνε σε μια δημόσια ομιλία του: «Οnce a caesarean always a caesarean», (Μια φορά καισαρική, πάντα καισαρική). Ώσπου ένας γυναικολόγος στην Αγγλία γέννησε με φυσιολογικό τοκετό μία βρετανίδα, στην οποία ο ίδιος είχε κάνει καισαρική και απέδειξε ότι το VBAC μετά από καισαρική και ασφαλές είναι κι απολύτως επιτυχές. Στον Καναδά και στην Αμερική άλλωστε, γιατροί και επιστημονικά στελέχη υποστηρίζουν ότι θα πρέπει να ενσωματωθεί στα μέτρα της κρατικής ιατρικής μέριμνας, έτσι ώστε όλες οι γυναίκες που έχουν ήδη κάνει καισαρική να μπορούν να επιλέξουν, αν θέλουν να γεννήσουν με VBAC το επόμενο παιδί τους. Πολλές ιατρικές έρευνες υποστηρίζουν ότι μια επιπλέον καισαρική είναι πολύ πιο επικίνδυνη από το VBAC για την επίτοκο και το νεογνό. Επαναλαμβάνω, η καισαρική δεν παύει να είναι χειρουργείο κι ως τέτοιο, μόνο ως επείγουσα ιατρική πράξη πρέπει να αντιμετωπίζεται, και όχι επιλεκτική.
Ερωτήματα κι απορίες
Πολλές γυναίκες ρωτούν πόσο διάστημα πρέπει να μεσολαβήσει μετά από έναν τοκετό με καισαρική για να ξαναμείνουν έγκυοι και να γεννήσουν με VBAC;
Η απάντηση είναι ότι ιδανικά πρέπει να μεσολαβήσει ένα διάστημα 18-24 μηνών.
Και πώς πρέπει να γίνεται το VBAC;
Απαραίτητη προϋπόθεση για τη διασφάλιση ενός επιτυχημένου VBAC είναι η σωστή επιλογή ενός έμπειρου ιατρού σε θέματα Ιατρικής Εμβρύου και Κύησης Υψηλού Κινδύνου, πλαισιωμένου από μια εξειδικευμένη ιατρική ομάδα (η οποία να παρέχει μαιευτική, αιματολογική και νεογνολογική υποστήριξη). Επιπλέον, απαιτείται εντατικότερη παρακολούθηση τόσο της ίδιας της μητέρας όσο και του εμβρύου καθόλη τη διάρκεια της κύησης, για να φτάσουμε σε αυτήν την πρωτόγνωρη εμπειρία του φυσικού τοκετού που μόνο η φύση και το γυναικείο σώμα θα μπορούσε να προβλέψει. Η δύναμη, και η επιβεβαίωση της γυναίκας μετά από όλη αυτή την προσπάθεια που καταβάλλει, το δέσιμο με τον σύντροφό της, ο οποίος παρών κι αυτός στη στιγμή του τοκετού κόβει τον ομφάλιο λώρο, και η επαφή δέρμα με δέρμα με το μωρό της που παίρνει αμέσως στην αγκαλιά της, είναι πραγματικά συγκλονιστική.
Ας δούμε όμως πιο επιγραμματικά τα υπέρ και τα κατά:
Ποιο είναι πραγματικά το ρίσκο του VBAC;
Ο κίνδυνος ρήξης της μήτρας, να ανοίξει δηλαδή η παλιά τομή εξαιτίας της προηγούμενης καισαρικής ουσιαστικά είναι ελάχιστος και ούτως ή άλλως το ενδεχόμενο να γίνει κάτι τέτοιο είναι της τάξεως του 0,5%, κάτι που ένας έμπειρος εμβρυομητρικός γυναικολόγος με ένα επιτελείο καταρτισμένων συνεργατών μαζί του μπορεί να διασφαλίσει. Ο γιατρός που θα αναλάβει θα πρέπει να ελέγξει τον ιατρικό σας φάκελο, ώστε να μην υπάρχει ιστορικό ρήξης σε προηγούμενο τοκετό, οι προηγούμενες καισαρικές να μην είναι παραπάνω από δύο, και να διαπιστώσει τι είδους τομής έχετε από την προηγούμενη καισαρική. Αν η τομή δεν είναι σχήματος Τ, κι όχι ψηλότερα στη μήτρα αλλά κοντά στον τράχηλο, το VBAC είναι πιο ασφαλές. Άλλωστε, οι περισσότερες γυναίκες σήμερα έχουν χαμηλά την τομή, στην κάτω μοίρα της μήτρας. Ενώ, το VBAC έχει λιγότερες πιθανότητες επιτυχίες όταν το βάρος του παιδιού που θα γεννηθεί προβλέπεται να είναι μεγάλο (άνω των 4 κιλών), και η ηλικία της μητέρας υπερβαίνει τα 40 έτη.
Ποια ακριβώς είναι τα βήματα ενός ασφαλούς VBAC;
Η επιλογή ενός ειδικού στην Ιατρική Εμβρύου και μιας έμπιστης ομάδας που θα τον πλαισιώσει, ώστε το ζευγάρι και ιδίως η επίτοκος που θα ακολουθήσει πιστά τις οδηγίες τους (θα κάνει για παράδειγμα, όλους τους υπερηχογραφικούς κι άλλους ελέγχους της, δεν θα πάρει περιττό βάρος, θα γυμναστεί, κ.α.), θα τη βοηθήσει να κτίσει σταδιακά αυτό το αίσθημα σιγουριάς και ασφάλειας που τόσο έχει ανάγκη, και με την καθοδήγηση του γιατρού της και την υποστήριξη της μαίας της να βιώσει έναν αξέχαστο τοκετό.
Ποια είναι τα πλεονεκτήματα του VBAC έναντι της καισαρικής;
Για τη μητέρα είναι μια βαθιά ικανοποίηση και μια ακόμα βαθύτερη σωματική και συναισθηματική μεταμόρφωση, μέσα από μια απολύτως φυσική διαδικασία που την απαλλάσσει από ένα περιττό χειρουργείο. Ενώ ταυτόχρονα, με την επαφή δέρμα με δέρμα, δημιουργείται αμέσως ένας έντονος δεσμός με το παιδί της. Μια άλλη διαφορά, είναι ότι σχεδόν αμέσως μετά από αυτόν τον ατραυματικό σηκώνεται από το κρεβάτι, περπατάει, και βγαίνει γρηγορότερα από το νοσοκομείο χωρίς να μεσολαβήσει καμία αναγκαστική περίοδος ανάρρωσης.
Δεν λείπουν όμως και τα πλεονεκτήματα για το νεογέννητο. Το πέρασμα από τον κόλπο της μητέρας δυναμώνει το αναπνευστικό και το ανοσοποιητικό του σύστημα, μειώνει τις μελλοντικές πιθανότητες παιδικού άσθματος και παχυσαρκίας, ενισχύει το δεσμό με τους γονείς, και διευκολύνει τον θηλασμό που ξεκινάει άμεσα.
Αντίθετα, μια ακόμα καισαρική ενέχει μεγαλύτερη πιθανότητα συμφύσεων στην κοιλιακή χώρα της εγκύου, με πιθανό το ενδεχόμενο αιμορραγίας σε αυτόν ή τον επόμενο τοκετό, και την αύξηση της νεογνικής νοσηρότητας με μεγάλη πιθανότητα αναπνευστικής δυσχέρειας στο βρέφος.
Πόσο μεγάλος είναι ο φόβος του τοκετού και κατά πόσο είναι δικαιολογημένος;
Ξέρω από ασθενείς μου που έκαναν VBAC μετά από καισαρική ότι ακόμα και το στενό τους περιβάλλον αρχικά ήταν ενάντια στην απόφασή τους αυτή. Ίσως επειδή όταν κάτι θεωρείται πάγια πρακτική, μια άλλη διαδικασία ξαφνιάζει, ανατρέπει τα δεδομένα, μας ξυπνάει την υπερπροστατευτικότητα, και το φόβο καμιά φορά των δικών μας ανθρώπων. Αλλά δεν είδα ποτέ κανέναν και κυρίως καμιά νέα μητέρα που να μετάνιωσε που το έκανε. Το αντίθετο μάλιστα, θα έλεγα ότι οι αντιδράσεις τους γεννώντας το παιδί τους φυσιολογικά, με VBAC, χωρίς πόνο και με τόση καλή ψυχολογία είναι τόσο έντονες και βαθιές που εντυπωσιάζουν ακόμα και μένα τον ίδιο, κι ας έχω ζήσει εξαρχής όλη τη διαδικασία της κύησης και του τοκετού μαζί τους.
Και πόσο διαδεδομένη είναι η πρακτική των καισαρικών στη χώρα μας;
Ως καθηγητής Μαιευτικής-Γενετικής στο Πανεπιστήμιο Δυτικής Αττικής, και συνεργαζόμενος με πολλές κρατικές γυναικολογικές κλινικές ανά την Ελλάδα μέσω των φοιτητών μου αλλά κι ως επιστημονικός τους συνεργάτης ξέρω ότι υπάρχει ένα ποσοστό τοκετών που πραγματοποιούνται είτε με προγραμματισμένη είτε με επείγουσα καισαρική. Στη χώρα μας το ποσοστό αυτό των καισαρικών υπερβαίνει το 52%, ενώ σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (ΠΟΥ) πρέπει να είναι γύρω στο 15%.
Συμπέρασμα
Κάθε γυναίκα έχει το δικαίωμα να φέρνει στον κόσμο το παιδί της όπως αυτή το επιθυμεί και κάθε γέννηση ενός παιδιού (ασχέτως της μεθόδου με την οποία γίνεται) είναι μια κατάκτηση. Εξάλλου, η καισαρική σε πολλές περιπτώσεις αποδεικνύεται όχι μόνο σωτήρια αλλά και η μόνη λύση, μην το ξεχνάμε. Παρ’ όλα αυτά, ίσως γιατί αποτελεί πλέον πάγια τακτική στη χώρα μας ως προς τις γεννήσεις, κάθε φορά που μια γυναίκα μετά από καισαρική αποφασίζει να γεννήσει φυσιολογικά, επιλέγει δηλαδή τη μέθοδο VBAC, προσωπικά χαίρομαι. Όχι μόνο γιατί γλυτώνει ένα χειρουργείο, αλλά γιατί επιλέγει αυτό που θέλει και το καταφέρνει. Κι αυτή η στιγμή είναι τόσο ξεχωριστή που δεν εξηγείται με λόγια, ούτε μεταφέρεται το συναίσθημα.
Μάθετε περισσότερα για τον φυσιολογικό τοκετό μετά από καισαρική στο ακόλουθο βίντεο:
Εμπειρίες γυναικών που επέλεξαν VBAC
Κάθε γυναίκα βιώνει τη δική της μοναδική διαδρομή προς τον τοκετό. Παρακάτω μοιραζόμαστε την εμπειρία μιας μητέρας που επέλεξε να γεννήσει φυσιολογικά μετά από προηγούμενη καισαρική τομή (VBAC), όπως η ίδια την περιέγραψε.
Η δική μου εμπειρία VBAC: Όταν η δεύτερη γέννα θεράπευσε την πρώτη
Στη δεύτερη εγκυμοσύνη μου είχα μία βαθιά επιθυμία: να γεννήσω φυσιολογικά μετά από καισαρική τομή (VBAC).
Δεν ήταν απλώς μια προτίμηση για τον φυσιολογικό τοκετό. Ήταν η ανάγκη να συμφιλιωθώ με την εμπειρία της πρώτης μου γέννας, που κατέληξε σε καισαρική και με άφησε με έντονα συναισθήματα απογοήτευσης και ανεκπλήρωτου. Παρότι σήμερα γνωρίζω ότι η καισαρική είναι μια πολύτιμη και συχνά σωτήρια ιατρική πράξη, τότε ένιωθα πως είχα χάσει κάτι σημαντικό.
Όταν έμεινα έγκυος για δεύτερη φορά, ήξερα ότι ήθελα να προσπαθήσω για VBAC. Όχι για να αποδείξω κάτι σε κανέναν, αλλά γιατί ένιωθα ότι το χρωστούσα στον εαυτό μου.
Σε αυτό το σημείο θα ήθελα να μιλήσω για δύο ανθρώπους χωρίς τους οποίους δεν ξέρω αν θα είχα καταφέρει να φτάσω μέχρι εδώ.
Πρώτα απ’ όλα, τον κύριο Νικολαΐδη.
Σε μια χώρα όπου πολλές γυναίκες εξακολουθούν να ακούνε ότι το VBAC είναι δύσκολο ή σχεδόν αδύνατο, εκείνος είναι από τους γιατρούς που έχουν αφιερωθεί στην υποστήριξη και προώθησή του. Από την πρώτη στιγμή ένιωσα ότι βρισκόμουν δίπλα σε έναν άνθρωπο με βαθιά γνώση, μεγάλη εμπειρία και επιστημονική κατάρτιση. Κάθε μου ερώτηση απαντιόταν με ειλικρίνεια και τεκμηρίωση, χωρίς ψεύτικες υποσχέσεις, αλλά με κάτι πολύ πιο σημαντικό: εμπιστοσύνη. Εμπιστοσύνη στις γνώσεις του, στις πιθανότητες επιτυχίας της προσπάθειάς μου και στην ασφάλεια ότι, αν προέκυπτε οποιαδήποτε δυσκολία, θα βρισκόμουν στα καλύτερα χέρια.
Εξίσου σημαντική ήταν η παρουσία της μαίας μου, της κυρίας Λαμπρινής.
Για μένα υπήρξε κάτι πολύ περισσότερο από μαία, ήταν μια δεύτερη μητέρα σε όλη αυτή τη διαδρομή. Μέσα από τα μαθήματα προετοιμασίας τοκετού , τις συζητήσεις μας και τη γνώση που μου μετέδωσε, με βοήθησε να κατανοήσω το σώμα μου, να γνωρίσω τη διαδικασία του φυσιολογικού τοκετού.
Δεν μου έδωσε μόνο πληροφορίες. Μου έδωσε πίστη: στο σώμα μου, στο μωρό μου και στις δυνάμεις μου. Και όταν έφτασε η μεγάλη ημέρα, ήταν εκεί, ήρεμη και σταθερή, να με στηρίζει κάθε στιγμή. Έχει όπως και της το είπα ένα ιδιαίτερο χάρισμα ως άνθρωπος, κάτι βαθιά πνευματικό, γιατί πιστεύει πολύ σε αυτό που κάνει και το αγαπάει αληθινά.
Ο VBAC δεν είναι μόνο μια ιατρική διαδικασία , είναι και μια βαθιά ψυχολογική διαδρομή. Αν σήμερα μοιράζομαι μια επιτυχημένη εμπειρία VBAC, είναι γιατί είχα δίπλα μου ανθρώπους που μου πρόσφεραν γνώση, ασφάλεια, στήριξη και αυτοπεποίθηση. Και γι’ αυτό θα τους είμαι για πάντα ευγνώμων.
Ο VBAC τοκετός μου ήταν μια τεράστια επιτυχία. Για πρώτη φορά ένιωσα το σώμα μου να κάνει ακριβώς αυτό για το οποίο είναι σχεδιασμένο. Ένιωσα δύναμη. Ένιωσα εμπιστοσύνη. Ένιωσα ότι συνεργάζομαι με το μωρό μου σε μια κοινή προσπάθεια που μας έφερε μαζί με τον πιο φυσικό τρόπο.
Ως δασκάλα μπαλέτου και Pilates, έχω μάθει να σέβομαι βαθιά το ανθρώπινο σώμα. Γνωρίζω τις δυνατότητές του, αλλά και το τίμημα που έχει κάθε τραυματισμός και κάθε χειρουργική επέμβαση.
Η καισαρική τομή είναι μια μεγάλη εγχείρηση. Είναι μια επέμβαση που απαιτεί χρόνο, ανάρρωση και σημαντική σωματική αποκατάσταση. Γι’ αυτό και για μένα η δυνατότητα ενός φυσιολογικού τοκετού είχε τεράστια σημασία.Ήθελα να επιστρέψω γρήγορα στις δυνάμεις μου. Ήθελα να μπορώ να σηκώνω το μωρό μου χωρίς πόνο. Ήθελα να μπορώ να αγκαλιάζω το μεγαλύτερο παιδί μου χωρίς περιορισμούς. Πάνω απ’ όλα όμως, ήθελα να είμαι η καλύτερη δυνατή εκδοχή του εαυτού μου ως μητέρα.
Και η διαφορά που βίωσα μετά τον VBAC ήταν πραγματικά συγκλονιστική. Την επόμενη κιόλας ημέρα μπορούσα να κινηθώ σχεδόν φυσιολογικά.Μέσα σε λίγες ημέρες ένιωθα ξανά δυνατή.Η αντοχή μου επέστρεψε γρήγορα. Το σώμα μου ανταποκρίθηκε εντυπωσιακά.
Αυτό όμως που είχε τη μεγαλύτερη σημασία δεν ήταν το σώμα μου. Ήταν η μητρότητα.
Μετά την πρώτη μου γέννα, ο πόνος της καισαρικής και η δύσκολη ανάρρωση δεν μου επέτρεπαν να είμαι όπως θα ήθελα με το μωρό μου τον πρώτο μήνα.
Μετά τον VBAC, ήμουν παρούσα από την πρώτη στιγμή. Είχα ενέργεια. Είχα αυτονομία. Είχα τη δυνατότητα να φροντίζω το μωρό μου χωρίς να παλεύω ταυτόχρονα με τον δικό μου μετεγχειρητικό πόνο.
Και αυτό δεν συγκρίνεται με τίποτα.
Σήμερα, κοιτάζοντας πίσω, δεν νιώθω ότι ο VBAC με έκανε καλύτερη μητέρα. Με βοήθησε όμως να νιώσω πιο δυνατή, πιο ολοκληρωμένη και πιο συμφιλιωμένη με την ιστορία μου.
Γι’ αυτό πιστεύω βαθιά ότι οι γυναίκες αξίζουν να ενημερώνονται σωστά για το VBAC. Αξίζουν να γνωρίζουν ότι σε πολλές περιπτώσεις η φυσιολογική γέννα μετά από καισαρική είναι μια ασφαλής και επιστημονικά τεκμηριωμένη επιλογή. Αρκεί φυσικά να έχεις και δίπλα σου τοὺς σωστούς ανθρώπους. Αξίζουν να έχουν πρόσβαση σε επαγγελματίες υγείας που θα τις ακούσουν, θα τις καθοδηγήσουν και θα τις υποστηρίξουν.
Και πάνω απ’ όλα, αξίζουν να έχουν επιλογές.
Το μήνυμά μου σήμερα δεν είναι ότι κάθε γυναίκα πρέπει να κάνει VBAC. Το μήνυμά μου είναι ότι κάθε γυναίκα πρέπει να έχει το δικαίωμα να προσπαθήσει όταν είναι κατάλληλη υποψήφια και όταν το επιθυμεί.
Γιατί μερικές φορές η δεύτερη γέννα δεν φέρνει μόνο ένα μωρό στον κόσμο.Φέρνει και μια μητέρα πιο κοντά στον εαυτό της. Και για μένα, αυτό ακριβώς ήταν ο VBAC μου. Ένα δεύτερο ξεκίνημα. Μια βαθιά θεραπευτική εμπειρία.
Μια υπενθύμιση ότι το σώμα μας είναι πολύ πιο δυνατό απ’ όσο πιστεύουμε και ότι, όταν υπάρχουν οι κατάλληλοι άνθρωποι δίπλα μας, αξίζει να δίνουμε στον εαυτό μας την ευκαιρία να προσπαθήσει.
When I first told people I wanted to have a VBAC, I expected praise and support. Instead I was met with hesitancy, negativity and incorrect advice. Nikos, my husband, knew how important it was for me. We were going to find the people to make it happen for us. My good friend Elena introduced me to Dr. Nikolaidis and midwife of 45+ years Lamprini Palikara. They told me I had a healthy pregnancy and was a great candidate for a VBAC. I was more than ready and so excited.
As a woman in Greece, being able to deliver my baby naturally, against so many odds and a system that prioritizes cesarean sections, was a huge accomplishment for me. I don’t think a single day went by where someone did not assume or tell me I was going to have a c-section because my first baby was. I went into this pregnancy and ultimately the hospital knowing I wanted a natural delivery more than anything. I knew what my body was made to do. I knew what it was capable of.
Actually experiencing it was the most empowering journey I have ever been on. I had my husband and my midwife Lamprini by my side every second. Some pain, some pressure. But nothing I couldn’t handle. Nothing WOMEN can not handle. A few hours of contractions, some controlled pushes and my baby was born. I completely surrendered. It was beautiful. It was the essence of being a woman. A mother. It was better than anything I could have ever dreamed of. It healed a piece of my soul that was missing when I did my first birth by c-section.
Giving birth naturally wasn’t scary, or excruciatingly painful or any of those things they want you to think. It was nature taking its course, the completion of a healthy pregnancy cycle. The last piece. It was a happy experience. It was powerful. It was meaningful. I enjoyed every moment, even through the challenges. I was happy.
I had a husband who believed in me. A friend who believed in me. A doctor and a midwife who believed in me. And most of all, I never stopped believing in myself and knowing I could do it.
I owe my entire birth team a huge thank you from the bottom of my heart. I am holding my healthy beautiful baby boy in my arms as I write this. I am proud and thankful that I was able to give him the birth he deserved. I encourage every woman to open their eyes to the beauty and wonder of natural delivery. It’s something that stays with you forever. It is a gift. We were made for this. Thank you so much again.
